فقط دو حال، در جوانی

امام صادق عليه‏السلام :

لَستُ اُحِبُّ اَن اَرَى الشّابَّ مِنـكُم اِلاّ غادياً فى حالَينِ: اِمّا عالِماً اَو مُتَعَلِّما، فَاِن لَم يَفعَل فَرَّطَ، فَاِن فَرَّطَ ضَيَّعَ، وَ اِن ضَيَّعَ اَثِمَ ، وَ اِن اَثِمَ سَـكَنَ النّارَ وَ الَّذى بَعَثَ مُحَمَّدا بِالحَقِّ ؛

دوست ندارم جوانانِ شما را جز در دو حالت ببينم : دانشمند يا دانش‏اندوز . اگر جوانى چنين نكند ، كوتاهى كرده و اگر كوتاهى كرد ، تباه ساخته و اگر تباه ساخت ، گناه كرده است و اگر گناه كند ، سوگند به آن كس كه محمّد صلى‏الله‏عليه‏و‏آله را به حق برانگيخت ، دوزخ‏نشين خواهد شد .

امالى طوسى ، ص 303، ح 604

علم چیست؟خاموشی ....گوش فرا داشتن....حفظ کردن...عمل...نشر دادن

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ علیه السلام قَالَ :

جَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صلی الله علیه و اله فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْعِلْمُ قَالَ الْإِنْصَاتُ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ الِاسْتِمَاعُ لَهُ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ الْحِفْظُ لَهُ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ الْعَمَلُ بِهِ قَالَ ثُمَّ مَهْ قَالَ ثُمَّ نَشْرُه‏

امام ششم از قول پدرش فرمود:

مردى خدمت پيغمبر رسيد و عرض كرد يا رسول اللَّه علم چيست؟ فرمود خاموشى در برابر معلم. عرض كرد سپس چيست؟ فرمود گوش‏ فرا داشتن علم، عرض كرد سپس چيست؟ فرمود حفظ آن، عرض كرد سپس چيست؟ فرمود عمل بآن؛ عرض كرد سپس چيست فرمود نشر دادن براى ديگران.

الخصال    ج‏1    ص : 287

در گنجینه علم رو باز کن

جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ علیه السلام قَالَ :

الْعِلْمُ خَزَائِنُ وَ الْمَفَاتِيحُ السُّؤَالُ فَاسْأَلُوا يَرْحَمْكُمُ اللَّهُ فَإِنَّهُ يُؤْجَرُ فِي الْعِلْمِ أَرْبَعَةٌ السَّائِلُ وَ الْمُتَكَلِّمُ وَ الْمُسْتَمِعُ وَ الْمُحِبُّ لَهُم‏

امام ششم فرمود كه پدرم ميگفت :

علم خزينه‏ ها دارد كه كليدهايش پرسش است، بپرسيد خداوند شما را رحمت كند كه در باره علم چهار كس ثواب ميبرند پرسنده و پاسخ دهنده و شنونده و دوستان آنان.

(الخصال    ج‏1    ص : 244)

جستجوی علم

ْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع عَنْ آبَائِهِ علیه السلام قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلی الله علیه و اله:

مَنْ سَلَكَ طَرِيقاً يَطْلُبُ فِيهِ عِلْماً سَلَكَ اللَّهُ بِهِ طَرِيقاً إِلَى الْجَنَّةِ وَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْمِ رِضًى بِهِ وَ إِنَّهُ يَسْتَغْفِرُ لِطَالِبِ الْعِلْمِ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَ مَنْ فِي الْأَرْضِ حَتَّى الْحُوتُ فِي الْبَحْرِ وَ فَضْلُ الْعَالِمِ عَلَى الْعَابِدِ كَفَضْلِ الْقَمَرِ عَلَى سَائِرِ النُّجُومِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ وَ إِنَّ الْعُلَمَاءَ وَرَثَةُ الْأَنْبِيَاءِ وَ إِنَّ الْأَنْبِيَاءَ لَمْ يُوَرِّثُوا دِينَاراً وَ لَا دِرْهَماً وَ لَكِنْ وَرَّثُوا الْعِلْمَ فَمَنْ أَخَذَ مِنْهُمْ أَخَذَ بِحَظٍّ وَافِر

. امام صادق عليه السّلام از پدرانش عليهم السّلام نقل مى‏نمايند كه رسول خدا فرمودند:

كسى كه در راه يافتن دانش قدم بردارد، خداوند راهى به بهشت براى او مى‏گشايد كه در آن گام بردارد؛ و همانا فرشتگان بخاطر رضايت از كار جوينده دانش بالهايشان را براى او فرو مى‏گذارند. و همانا و محققا تمام كسانى كه در آسمانها و زمين هستند، حتى ماهى دريا براى جوينده دانش استغفار مى‏نمايند. برترى عالم بر عابد مانند برترى ماه در شب چهاردهم بر ساير ستارگان است. همانا علماء وارثان پيامبرانند. و همانا پيامبران درهم و دينار از خود باقى نمى‏گذارند وارث آنها علم است. و كسى كه از آنها علمى بگيرد، به بهره زيادى رسيده است

ثواب الأعمال و عقاب الأعمال   ص : 131

بیداری شب

رسولُ اللّه صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم :

لا سَهَرَ إلاّ في ثلاثٍ :مُتَهَجِّدٍ بالقرآنِ ، وفي طَلَبِ العِلمِ ، أو عَروسٍ تُهدى إلى زَوجِها .

پيامبر خدا صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم :

شب زنده‏دارى جز براى سه چيز روا نيست: تلاوت قرآن ، تحصيل دانش و يا فرستادن عروس به خانه شوهرش .
بحار الأنوار : 76 / 178 / 3 منتخب ميزان الحكمة : 284